ยามุ่งเป้า หนทางใหม่ของการดูแลรักษาโรคมะเร็ง

วิชาความรู้ทั่วๆไป, วิชาความรู้โรคทางอายุรกรรม ระบุวันที่ 25 November 2565

ยามุ่งเป้า ลู่ทางใหม่ของการดูแลรักษาโรคมะเร็ง

โดย นพ.วรเศรษฐ์ ฝน

เดี๋ยวนี้การดูแลรักษาโรคมะเร็งพัฒนาการเยอะขึ้นอย่างสม่ำเสมอ การเล่าเรียนกรรมพันธุ์ของเซลล์ของมะเร็งทำให้ศึกษาค้นพบว่าเซลล์ของมะเร็งมีคุณสมบัติเฉพาะตัว อย่างเช่น มีการเปลี่ยนทางพันธุกรรมซึ่งมีผลต่อการส่งสัญญาณการแบ่งตัวข้างในเซลล์ (Signal transduction pathway) ทำให้เซลล์ของโรคมะเร็งเจริญวัยได้เองอย่างไม่จำกัด มีความรู้และมีความเข้าใจสำหรับการสร้างเส้นเลือดมาเลี้ยงตนเอง สามารถหลบเลี่ยงการเช็ดกทำลายจากภูมิต้านทานของร่างกาย และก็สามารถมีความรู้และความเข้าใจแพร่ไปไปอวัยวะต่างๆได้

พรสวรรค์พวกนี้มีต้นเหตุที่เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนบางประเภทซึ่งมีผลต่อรูปแบบการทำงานของโปรตีนต่างๆที่ควบคุมการแบ่งตัวของโรคมะเร็ง โดยโรคมะเร็งแต่ละประเภทมีการกลายพันธุ์ของยีนต่างๆต่างกัน เมื่อนักค้นคว้าสามารถเรียนรู้กระทั่งศึกษาและทำการค้นพบว่า กลไกใดสำคัญต่อมะเร็งประเภทใด ก็เลยสามารถปรับปรุงยามายั้งกลไกหลักการทำงานของยีนกลายพันธุ์นั้นๆทำให้เซลล์ของมะเร็งถูกทำลายลงได้ท้ายที่สุด ก็เลยเรียกยาที่ออกฤทธิ์เฉพาะในกลไกการแบ่งตัวที่ถูกก่อกวนพวกนี้ว่า ยามุ่งเป้า (Targeted therapy)

โดยยามุ่งเป้าในขณะนี้จะมีประเภทออกฤทธิ์ยั้งการแบ่งเซลล์ รวมทั้งจำพวกที่ยั้งการผลิตเส้นโลหิตเป็นหลัก

ความไม่เหมือนระหว่างยามุ่งเป้าและก็ยาเคมีบรรเทา

ยามุ่งเป้าทำลายเซลล์ของมะเร็งจุดหมายโดยตรง โดยบางทีอาจมีผลต่อเซลล์ธรรมดาเพียงแค่เล็กๆน้อยๆ ตอนที่ยาเคมีบำบัดรักษาทำลายทั้งยังเซลล์ของโรคมะเร็งแล้วก็เซลล์ธรรมดาที่แบ่งตัวเร็ว
ยามุ่งเป้ามักส่งผลข้างๆน้อยกว่ายาเคมีบรรเทา
ยามุ่งเป้าใช้ได้เฉพาะในโรคมะเร็งบางจำพวกรวมทั้งจะต้องตรวจเจอยีนกลายพันธุ์ที่เข้าได้กับยามุ่งเป้านั้น ในส่วนของยาเคมีบรรเทาไม่ต้องตรวจการกลายพันธุ์ของโรคมะเร็งก่อน

ลักษณะของยามุ่งเป้า

มีอีกทั้งแบบยารับประทาน (Tyrosine kinase inhibitors) รวมทั้งยาฉีด (monoclonal antibody)
มีทั้งยังการใช้เป็นยาประเภทเดียวรวมทั้งการใช้ร่วมกับยาอื่น ได้แก่ ยาเคมีบรรเทา ยาภูมิต้านทานบรรเทาประโยชน์ต่างๆที่ได้รับจากยามุ่งเป้าสำหรับการรักษาโรคมะเร็ง

เพิ่มอัตรามีชีวิตรอดของคนเจ็บโรคมะเร็งบางจำพวกได้อย่างเห็นได้ชัด
ทำให้เซลล์ของมะเร็งวัตถุประสงค์ยุบลงได้
เพิ่มคุณภาพชีวิตของคนไข้ผลกระทบของยามุ่งเป้า

ผลกระทบที่พบมากอย่างเช่น

อาการทางผิวหนัง ยกตัวอย่างเช่น ผื่นลักษณะก็จะคล้ายสิว ผิวหนังแห้ง คัน
อาการทางเล็บ เป็นต้นว่า จมูกเล็บอักเสบ
เมื่อยล้า
ปาก/คออักเสบ
ความดันเลือดสูง
โดยผลกระทบจากยาจะนานับประการตามประเภทของยาที่ใช้ จำเป็นต้องขอคำแนะนำหมอพยาบาลก่อนเสมอ

กระบวนการใช้ยามุ่งเป้ารักษาโรคมะเร็ง

หมอจำเป็นที่จะต้องนำชิ้นเนื้อโรคมะเร็งส่งไปทำการตรวจกรรมพันธุ์
แม้ตรวจเจอการยีนประเภทที่เข้าได้ก็เลยได้โอกาสใช้ยามุ่งเป้าได้

ข้อกำหนดการใช้ยามุ่งเป้า

มีการใช้เฉพาะในโรคมะเร็งบางจำพวกแค่นั้น ยกตัวอย่างเช่น
โรคมะเร็งปอดจำพวกยีนกลายพันธุ์ EGFR หรือประเภท ALK
โรคมะเร็งเต้านม หรือโรคมะเร็งกระเพาะจำพวกยีน HER2 amplification
โรคมะเร็งไส้
โรคมะเร็งจิสต์ (GIST)
โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก
โรคมะเร็งตับ
โรคมะเร็งต่อมไทรอยด์
โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวและก็โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลืองบางประเภท
ใช้ได้ผลเมื่อตรวจเจอการกลายพันธุ์ของยีนแผนการที่เฉพาะเจาะจงแค่นั้น
ข้อมูลส่วนมากใช้สำหรับในการรักษาโรคมะเร็งในระยะแพร่ระบาด
ยามีราคาแพง มีข้อชี้ชัดสำหรับเพื่อการเบิกจ่ายได้เฉพาะในบางสิทธิ์การดูแลรักษา
หลังจากที่ใช้ยาไประยะหนึ่ง โรคมะเร็งได้โอกาสมีการกลายพันธุ์รูปแบบใหม่หรือมีการเปลี่ยนอื่นๆซึ่งทำให้ซนต่อยามุ่งเป้าประเภทเดิมได้